W maju 1910 roku Alfred Wierusz-Kowalski, , każdego ranka z niepokojem obserwował zachmurzone niebo nad Monachium. Wiele lat po ukończeniu zdecydował się wystawić publicznie monumentalny (500 x 1000 cm) obraz, przedstawiający dramatyczną scenę napadu wilków na rodzinę jadącą saniami (Abb. 1). Stary Ratusz, gdzie zorganizowano pokaz, odwiedzili członkowie rodziny panującej. Prinzregent Luitpold, książę Ludwig, księżniczka Gizela, którzy oglądali dzieło w obecności autora, nie szczędzili słów uznania. Cóż z tego, gdy, jak pisał artysta do syna: „na wystawie, parę osób tylko się widzi. Trzeba wprawdzie pecha, że ciemno, (…), deszcz leje od czasu pierwszego dnia, bez ustanku, zimno jak w grudniu tak, że człowiek sztywnieje i pomimo reklam i rozmaitych sposobów ściągania publiki pustki na sali”[1].
Było to niepowodzenie bolesne dla artysty, którego obrazy, od czasu powstania jego pierwszych, młodzieńczych jeszcze prób malarskich, przyciągały uwagę miłośników sztuki na całym świecie. I tak jest do dziś, mimo że przypomniany pokaz nie zainteresował admiratorów malarstwa.
[1] Alfred Wierusz-Kowalski do syna Czesława, Monachium, maj 1910 rok, Instytut Sztuki PAN w Warszawie.
Mediathek Sorted
Rys. 1 Atak wilków
Abb. 2 Widok Suwałk od strony Augustowa
Abb. 3 Świadectwo chrztu Alfreda Jana Maksymiliana Wierusz-Kowalskiego
Abb. 4 Alfred Wierusz-Kowalski
Rys. 1 Atak wilków
Abb. 2 Widok Suwałk od strony Augustowa
Abb. 3 Świadectwo chrztu Alfreda Jana Maksymiliana Wierusz-Kowalskiego
Abb. 4 Alfred Wierusz-Kowalski
Rys. 5 Furgonetka pocztowa w mieście
Rys. 6 Alfred Wierusz-Kowalski
Rys. 7 Dziewczynka z fiołkami
Rys. 8 Powrót kwestarza
Rys. 5 Furgonetka pocztowa w mieście
Rys. 6 Alfred Wierusz-Kowalski
Rys. 7 Dziewczynka z fiołkami
Rys. 8 Powrót kwestarza
Rys. 9 Zaloty
Rys. 10 Na patrolu
Rys. 11 Jazda w parku
Rys. 12 Powrót z targu do domu
Rys. 9 Zaloty
Rys. 10 Na patrolu
Rys. 11 Jazda w parku
Rys. 12 Powrót z targu do domu
Rys. 13 Wypadek w podróży
Rys. 14 Zwiad kaukaski
Rys. 15 Postój powstańca
Rys. 16 W swoim monachijskim studio
Rys. 13 Wypadek w podróży
Rys. 14 Zwiad kaukaski
Rys. 15 Postój powstańca
Rys. 16 W swoim monachijskim studio
Rys. 17 Portret Jadwigi, żony artysty
Ryc. 18 Dzieci Alfreda Wierusza-Kowalskiego: Janina, Michalina i Czesław
Rys. 19 Wyprawa na niedźwiedzia
Rys. 20 Atak wilków
Rys. 17 Portret Jadwigi, żony artysty
Ryc. 18 Dzieci Alfreda Wierusza-Kowalskiego: Janina, Michalina i Czesław
Rys. 19 Wyprawa na niedźwiedzia
Rys. 20 Atak wilków
Rys. 21 Jazda na sankach
Rys. 22 Podróż polskich rolników
Rys. 23 Koń z wozem przy brodzie
Rys. 24 Miniatura Alfreda Wierusza-Kowalskiego
Rys. 21 Jazda na sankach
Rys. 22 Podróż polskich rolników
Rys. 23 Koń z wozem przy brodzie
Rys. 24 Miniatura Alfreda Wierusza-Kowalskiego
Abb. 25 Polnische Post
Rys. 26 Wilki w nocy, lata 1890 XIX w.
Rys. 27 Saint Hein
Rys. 28 Pracownia Alfreda Wierusza-Kowalskiego w Monachium
Abb. 25 Polnische Post
Rys. 26 Wilki w nocy, lata 1890 XIX w.
Rys. 27 Saint Hein
Rys. 28 Pracownia Alfreda Wierusza-Kowalskiego w Monachium
Odchodził w przygasającej sławie, nierozumiejący przemian wokół siebie, zajęty trudnościami życia – prowadzeniem pochłaniającego pieniądze majątku w Mikorzynie koło Konina, który kupił w 1896 roku, dorastającymi dziećmi, chorobami żony i swoimi.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej rodzinę (Wieruszowie-Kowalscy byli poddanymi cara Rosji) rozdzieliły fronty i granice. Alfred Wierusz-Kowalski zmarł 15 lutego 1915 roku. Został pochowany na Cmentarzu Leśnym w Monachium[32]. Rodzina z trudnością zlikwidowała pracownię, obrazy sprzedano na aukcji w salonie Hugo Helbinga w kwietniu 1917 roku. Wyposażenie atelier, meble, sztalugi, pozostałą spuściznę twórczą, archiwum wywieziono do Polski. W Monachium pozostała pamięć i obrazy, efekt ponad czterdziestoletniej pracy artystycznej malarza.
Eliza Ptaszyńska, Maj 2017 r.
[32] W 1936 roku rodzina przeniosła grób Alfreda Wierusza-Kowalskiego na Cmentarz Powązkowski w Warszawie.
Schlittenfahrt, 1890–1900, Öl auf Holz, 28 x 48 cm