„Polak w Niemczech” (1925–1972). Organ Związku Polaków w Niemczech
![Strona tytułowa styczniowego numeru „Polaka w Niemczech” z 1937 r. Strona tytułowa styczniowego numeru „Polaka w Niemczech” z 1937 r.](/sites/default/files/styles/width_100_tiles/public/Bildschirmfoto%202020-06-25%20um%2012.19.47.png?itok=SelYRTG2)
„Polak w Niemczech” po wojnie
Druga wojna światowa była przyczyną 13 letniej przerwy w wydawaniu organu ZPwN, który ukazał się ponownie w 1952 roku (zdj. nr 17):
„Po długiej przerwie wydajemy nasz organ związkowy. […] Miesięcznik będzie dokumentował naszą wolę, myśli, uczucia i czyny. Będzie głosił na wewnątrz i zewnątrz naszą niezawodną postawę, wobec Kościoła, Narodu i Ludzkości”[24].
Trudności finansowe, z jakimi ZPwN zmagał się w latach 50. XX w., spowodowały, że po 1953 roku publikacja związkowego organu została wstrzymana na kolejne osiem lat. W 1962 roku ukazało się wydanie okolicznościowe z okazji 40-lecia istnienia ZPwN (zdj. nr 18), natomiast w 1963 roku wydano dwa numery „Polaka w Niemczech” (zdj. nr 19 & 20), w których opublikowano decyzję zarządu, z której wynikało, że organ prasowy ZPwN będzie odtąd wydawany tylko sporadycznie[25]. Ostatni, obszerny numer „Polaka w Niemczech” ukazał się w 1972 roku z okazji 50. jubileuszu Związku Polaków w Niemczech oraz 100-lecia polskiej emigracji roboczej (zdj. nr 21 & 22)[26].
Z informacji podanej na oficjalnej stronie internetowej Związku Polaków w Niemczech T.z. wynika, że w 2018 roku ukazało się jeszcze jedno wydanie specjalne czasopisma[27].
Natalia Kubiak, czerwiec 2020 r.
[24] Po trzynastoletniej przerwie!, [w:] „Polak w Niemczech”, 1952, nr 1, s. 1.
[25] Por. „Polak w Niemczech”, 1972, s. 1.
[26] Por. „Polak w Niemczech”, 1972; por. także I. Krężałek, Działalność kulturalno-oświatowa ZPwN w okresie powojennym, s. 371.
[27] Por. Związek Polaków w Niemczech, Ukazał się nowy „Polak w Niemczech”, [w:] http://www.zpwn.org/archiwa/2169 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Zdigitalizowane wydania czasopisma „Polak w Niemczech” na portalu „PORTA POLONICA”:
„Polak w Niemczech”, 1928, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1928 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1929, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1929 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1930, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1930 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1931, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1931 (dostęp: 16.06.2020 r.)020.
„Polak w Niemczech”, 1932, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1932 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, numer specjalny, Pielgrzymka do Rzymu w 1933 roku, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-sonderausgbe-pilgerfahrt-nach-rom-1933 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1937, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1937 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1952-1964, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1952-1964 (dostęp: 16.06.2020 r.).
„Polak w Niemczech”, 1972, [w:] Eksponaty, https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/polak-w-niemczech-1972 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Dalsze wydania „Polaka w Niemczech” dostępne na „polona.pl”, największej bibliotece cyfrowej w Polsce: https://polona.pl/search/?query=polak_w_niemczech&filters=public:1 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Spis źródeł i literatury:
Kubiak, Natalia, „Młody Polak w Niemczech“ (1930-1939), [w:] https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/mlody-polak-w-niemczech-1930-1939
Lehr, Helena i Edmund Osmańczyk, Polacy spod znaku rodła. Księga pamiątkowa na 50-lecie Związku Polaków w Niemczech, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1972.
Leksykon Polactwa w Niemczech, wyd. Związek Polaków w Niemczech T.z., Opole (Oppeln OS) 1939, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/leksykon-polactwa-w-niemczech?page=1 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Loew, Peter Oliver, Wir Unsichtbaren. Geschichte der Polen in Deutschland, C. H. Beck, München 2014.
Poniatowska, Anna, Organizacja Związku Polaków w Niemczech, [w:] Związek Polaków w Niemczech w latach 1922-1982, red. Jerzy Marczewski, Wydawnictwo Polonica, Warszawa 1987, s. 37–64.
Poniatowska, Anna, Działalność społeczno-polityczna, [w:] Związek Polaków w Niemczech w latach 1922-1982, red. Jerzy Marczewski, Wydawnictwo Polonica, Warszawa 1987, s. 65–118.
Ruchniewicz, Krzysztof, I Kongres Polaków w Niemczech, 1938, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/i-kongres-polakow-w-niemczech-1938?page=2#body-top (dostęp: 16.06.2020 r.).
Ruchniewicz, Krzysztof, „Prawdy Polaków”, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/prawdy-polakow (dostęp: 16.06.2020 r.).
Ruchniewicz, Krzysztof, Dziennik Berliński, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/dziennik-berlinski?page=1 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Ruchniewicz, Krzysztof, „Kulturwehr“, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/kulturwehr (dostęp: 16.06.2020 r.).
Ruchniewicz, Krzysztof, Rodło, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/rodlo?page=1 (dostęp: 16.06.2020 r.).
Schade, Wulf, „Narodowiec” – Polska gazeta narodowa w Zagłębiu Ruhry, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/narodowiec-polska-gazeta-narodowa-w-zaglebiu-ruhry (dostęp: 16.06.2020 r.).
Schade, Wulf, Wiarus Polski – Eine polnische Zeitung aus dem Ruhrrevier, [w:] https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/wiarus-polski-eine-polnische-zeitung-aus-dem-ruhrrevier (dostęp: 16.06.2020 r.).
Skrabania, David, „Ruhrpolen” – Polacy z Zagłębia Ruhry, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/ruhrpolen-polacy-z-zaglebia-ruhry (dostęp: 16.06.2020 r.).
Związek Polaków w Niemczech (red.): Leksykon Polactwa w Niemczech, „Nowiny“, Opole (Oppeln OS) 1939, [w:] https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/leksykon-polactwa-w-niemczech (dostęp: 16.06.2020 r.).