„Polak w Niemczech” (1925–1972). Organ Związku Polaków w Niemczech
![Strona tytułowa styczniowego numeru „Polaka w Niemczech” z 1937 r. Strona tytułowa styczniowego numeru „Polaka w Niemczech” z 1937 r.](/sites/default/files/styles/width_100_tiles/public/Bildschirmfoto%202020-06-25%20um%2012.19.47.png?itok=SelYRTG2)
„Polak w Niemczech” i krajobraz prasy polskiej w Niemczech
Związek, stosunkowo szybko po swoim powstaniu, wystąpił z inicjatywą rozbudowy polskiej prasy w Niemczech, wpisując się w trwającą od trzech dekad historię polskich wydawnictw prasowych w Niemczech. W tym celu w kwietniu 1923 roku zorganizował zjazd prasy polskiej, z nadzieją, że za jego pomocą istniejące w Rzeszy Niemieckiej polskojęzyczne media uda się podporządkować założeniom i celom Związku[6]. Pod koniec XIX w. i na początku XX w. istniało w Niemczech sporo polskich tytułów prasowych, choćby takie jak „Wiarus Polski” w Bochum, „Dziennik Berliński” w Berlinie czy polska gazeta narodowa w Zagłębiu Ruhry pod nazwą „Narodowiec” z siedzibą w Herne – wszystkie zaopatrywały większe, regionalne skupiska polonijne w Niemczech w różne wydawnictwa prasowe (zdj. nr 2 & 3)[7]. W pierwszym dniu zjazdu prasy polskiej „Dziennik Berliński” poinformował swoich czytelników o szczególnie istotnych zadaniach, jakie powinna pełnić polska prasa w Niemczech, podając, że poza zadaniami informacyjnymi, prasa polonijna powinna także wywierać na czytelników wpływ kulturalno-wychowawczy, jak i polityczno-narodowy[8]. Rok po zjeździe, na którym kilka polskich redakcji przyjęło zalecenia ZPwN w sprawie polskiej prasy, a konkretnie 1 lipca 1924 roku, ukazał się pierwszy numer „Biuletynu” – organu Związku, który od 1 kwietnia 1925 roku ukazywał się po nazwą „Polak w Niemczech” (zdj. nr 4)[9].
Członkowie ZPwN otrzymali czasopismo bezpłatnie. Pierwszy jego nakład wyniósł 10 000 egzemplarzy. Dwa lata później wzrósł już do 18 500 egzemplarzy, natomiast w 1931 roku osiągnął poziom 30 000 egzemplarzy[10]. Taki wzrost nakładu wyraźnie świadczy o rosnącej popularności „Polaka w Niemczech” wśród członków ZPwN. Pismo to, jako organ związkowy, służyło nie tylko dokumentowaniu działalności stowarzyszenia, lecz pomagało także budować jego reputację, zwiększać możliwości partycypacji jego członków oraz stanowiło podstawę komunikacji dla zrzeszonej w nim polskiej społeczności[11].
[6] Por. A. Poniatowska, Działalność społeczno-polityczna, s. 75.
[7] Por. tamże.
[8] Por. tamże.
[9] Por. Biuletyn Związku Polaków w Niemczech T.z., [w:] Leksykon Polactwa w Niemczech, s. 60.
[10] Por. A. Poniatowska, Działalność społeczno-polityczna, s. 83.
[11] Por. A. Poniatowska, Organizacja Związku Polaków w Niemczech, s. 40.