Od magistratu aż po Bundestag

O politycznym i społecznym zaangażowaniu kobiet z polską historią migracyjną – 20 krótkich portretów
 

„Biorąc pod uwagę udział procentowy w ludności ogółem (28,7 %), osoby z tzw. „tłem migracyjnym” są niedostatecznie reprezentowane zarówno w Bundestagu, jak i w parlamentach krajowych i samorządowych”. Wyniki badań wykazują, że 11,6 % posłów do Bundestagu ma pochodzenie migracyjne (serwis informacyjny MEDIENDIENST INTEGRATION, stan na luty 2025 r.), natomiast w Landtagach, czyli parlamentach krajów związkowych, odsetek ten wynosi zaledwie 7,2 % (stan na 2021 r.). Z ankiety przeprowadzonej przez fundację Heinrich-Böll-Stiftung wśród osób posiadających mandat wyborczy i osób pełniących funkcję publiczne w 77 dużych miastach i trzech miastach-krajach (Berlin, Brema, Hamburg) wynika, że w organach władzy samorządowej 13 % to osoby o pochodzeniu migracyjnym (Blätte, Dinnebier, Schmitz-Vardar, Vielfalt sucht Repräsentation. Amts- und Mandatsträger*innen in der Kommunalpolitik, Heinrich-Böll-Stiftung 2023, s. 31).

Podobna sytuacja przedstawia się na szczeblu administracji federalnej – „(…) odsetek osób zatrudnionych w ministerstwach, urzędach i sądach szczebla federalnego wynosi jedyne 12 %. Dla porównania w sektorze prywatnym odsetek ten wynosi 26 %” (Arnu, Zajak, Gräfe-Geusch, Wie kommt die Vielfalt ins Amt? Diversitätsgestaltung im Bewerbungsprozess. DeZIM Project Report 6, Deutsches Zentrum für Integrations- und Migrationsforschung (DeZIM), Berlin 2023, s. 4).

Ogólnie daje się w tej kwestii zauważyć pozytywny trend – „Parlamenty samorządowe i wyłaniane w wyborach władze administracji publicznej stają się bardziej migracyjne i bardziej kobiece” (Blätte, Dinnebier, Schmitz-Vardar, 2023, s. 60). Aczkolwiek nie oszukujmy się, zarówno w parlamentach jak i w administracji ciągle jeszcze jest za mało osób pochodzenia migracyjnego (patrz Zu anders für die Macht? Wie mutige Frauen für Gleichberechtigung in der Politik kämpfen, Herder-Verlag 2025). Dotyczy to również ok. 2,1 miliona Polek i Polaków w Niemczech (por. Loew, Polki i Polacy w Niemczech. Drogi ku widzialności, Porta Polonica 2020 r.). Podobnie odsetek kobiet w niemieckim Bundestagu (35 %), w Landtagach (33 %) oraz w radach miejskich dużych miast (39 %) jest nadal znacznie niższy niż odsetek mężczyzn piastujących stanowiska w tych organach (Blätte, Dinnebier, Schmitz-Vardar, 2023, s. 29). Nie ma też ani jednej kobiety o pochodzeniu migracyjnym sprawującej urząd nadburmistrzyni („MEDIENDIENST INTEGRATION”, stan na czerwiec 2023 r.).

A przecież istnieją znakomite przykłady społecznego i politycznego zaangażowania Polek w Niemczech – czy to w ramach pracy zawodowej, czy wolontariackiej. Przedstawione tu portrety kobiet z polskich środowisk uwidaczniają różnorodność partycypacji i zaangażowanego działania w administracji, we własnym regionie oraz na różnych szczeblach polityki. Z drugiej strony ich osobiste historie mogą służyć jako role models, innymi słowy, być wzorem do naśladowania.

Portrety kobiet zostały sporządzone na podstawie pisemnych i ustnych wypowiedzi, zebranych informacji oraz osobiście przeprowadzonych przez autorkę rozmów. Niniejsza seria pokazuje na przykładach struktury społeczno-polityczne oraz administracyjne, w jakich Polki pracują i się angażują, czy też struktury, które same stworzyły – w dzielnicy, gminie, mieście, czy nawet na szczeblu federalnym. Czytelniczkom i czytelnikom ma ona pozwolić wstępnie zorientować się w temacie, dać się im zainspirować, wskazać im możliwości budowania sieci kontaktów, a w najlepszym przypadku ma motywować do osobistego zaangażowania się w ramach którejkolwiek z tych struktur.

Autorka dziękuje wszystkim Paniom, które poświęciły czas, by podzielić się swoimi osobistymi doświadczeniami.

Anna Stahl-Czechowska, listopad 2023 r. Ostatnia aktualizacja, maj 2025 r.

Wpisy z tej serii na stronie Porta Polonica:
 

• Agnieszka Brugger (ur. 1985 r.) – dla dobra Europy, polityki zagranicznej i praw człowieka w Bundestagu
• Natalia Bugaj-Wolfram (ur. 1976 r.) – dla dobra wzrostu partycypacji obywatelskiej i równości szans migrantek i migrantów
• dr Anna Delius (ur. 1985 r.) – dla dobra wzrostu partycypacji politycznej przy wsparciu Federalnej Centrali Kształcenia Obywatelskiego
• Martha Dudzinski (ur. 1989 r.) – dla dobra równego udziału w rynku pracy
• Klaudia Hanisch (ur. 1984 r.) – dla dobra partycypacji i równości szans w powiecie getyńskim i na europejskim rynku pracy
• Anna Klimaszewska-Golan (ur. 1974 r.) – dla dobra wielojęzyczności w administracji publicznej i historii Polek i Polaków
• Anna Krenz (ur. 1976 r.) – dla dobra spraw kobiet w Berlinie o wymiarze społecznym, politycznym i historycznym
• Katarzyna Lasfar (ur. 1973 r.) – dla dobra równego dostępu do rynku pracy
• Katarzyna Lorenc (ur. 1984 r.) – dla dobra polskojęzycznych ofert kulturalnych w Essen
• Aldona Niemczyk (ur. 1969 r.) – dla dobra kobiet i równouprawnienia w parlamencie Berlina
• Katarina Niewiedzial (ur. 1977 r.) – dla dobra liczniejszej rzeszy osób o pochodzeniu migracyjnym w administracji publicznej
• prof. dr Krystyna Okoye-Montis (ur. 1980 r.) – dla dobra różnorodności w wymiarze sprawiedliwości
• Berenika Partum (ur. 1974 r.) – dla dobra partycypacji politycznej i różnorodności w branży filmowej
• dr Małgorzata Peuker-Minecka (ur. 1983 r.) – dla dobra procesu ustawodawczego w Urzędzie Kanclerza Federalnego
• dr Weronika Priesmeyer-Tkocz (ur. 1979 r.) – dla dobra liczniejszej rzeszy kobiet z historią migracyjną na stanowiskach kierowniczych
• Katarzyna Rogacka-Michels (ur. 1975 r.) – dla dobra samodzielności, widoczności i partycypacji kobiet w Hamburgu
• Joanna Maria Stolarek (ur. 1974 r.) – dla dobra różnorodności w polityce i mediach
• Agnieszka Vojta (ur. 1976 r.) – dla dobra bardziej ludzkich uczelni i lokalnej polityki
• Katarzyna Werth (ur. 1979 r.) – dla dobra partycypacji, spraw społecznych, równouprawnienia oraz kwestii europejskich w regionach przy granicy niemiecko-polskiej
• Magdalena Ziomek (ur. 1974 r.) – dla dobra większej sprawiedliwości społecznej w gospodarce

Anna Stahl-Czechowska – od 2018 roku do końca maja 2021 roku kierowała z ramienia polsko-niemieckiego stowarzyszenia agitPolska e. V. projektem „PolMotion – ruch polskich kobiet”, pierwszym programem mentorskim skierowanym do kobiet z polską historią migracyjną na terenie całych Niemiec. Od 2020 roku do końca maja 2021 roku pracowała także w Europejskiej Akademii na rzecz kobiet w polityce i gospodarce EAF Berlin (Europäische Akademie für Frauen in Politik und Wirtschaft) jako ekspertka ds. migracji, polityki i gender. Tam też, w ramach Helene Weber-Kolleg, prowadziła online m.in. program mentorski dla kobiet z historią migracyjną oraz uczestniczyła w projekcie UE dla kobiet burmistrzów z Polski, Niemiec, Austrii i Francji „Mayoress”. Główne tematy, jakimi zajmowała się m.in. jako wiceprzewodnicząca Krajowej Rady Doradczej ds. Integracji (Landesintegrationsbeirat) w Berlinie, to polityka migracyjna, stosunki polsko-niemieckie oraz partycypacja polityczna kobiet o pochodzeniu migracyjnym. Od czerwca 2021 roku pracuje w Wydziale ds. Pracy, Spraw Społecznych, Równości, Różnorodności i Antydyskryminacji Senatu Berlina (Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Vielfalt und Antidiskriminierung), jednocześnie jest freelancerką. Poza tym, jako deputowana obywatelska dzielnicy okręgu Berlin-Mitte zasiada w działającej przy Radzie (Bezirksverordnetenversammlung) komisji ds. gospodarki, równości i Europy.