Julian Godlewski. Mecenas polskiej kultury i członek rady nadzorczej Thyssen

W przedmowie do wystawy z 2023 roku czytamy (https://polenmuseum.ch/pl/julian-godlewski):

„Ku końcowi zbliża się rok 2023 obchodzony w Muzeum jako ROK JULIANA GODLEWSKIEGO, ze względu na przypadającą 120 rocznicę urodzin oraz 40 rocznicę śmierci Juliana Godlewskiego. Był on największym donatorem Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Jego dary umożliwiły ukształtowanie się kolekcji muzealnej, a wsparcie finansowe zabezpieczyło przyszłość muzeum na kilka dekad.

Celem wystawy jest przypomnienie zasług Julia Godlewskiego dla polskiej kultury i polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Wystawa przygotowana jest nie tylko z obowiązku, ile z poczucia wdzięczności wobec bardzo szlachetnego człowieka i mecenasa sztuki. Jest konieczna, gdyż pamięć ludzka jest zawodna, umykają ze świadomości czyny szlachetne i bezinteresowne.

Wraz z ogłoszeniem wiosną na Facebooku i na stronie internetowej Muzeum Roku Godlewskiego oraz zapowiedzi wystawy zgłosiło się do nas wiele osób, chętnych do włączenia się w pracę nad organizacją wystawy. Okazało się, że pamięć o Julianie przetrwała nie tylko w rodzinie, ale żyje jeszcze wiele osób, które go znały i posiadają po Godlewskim pamiątki. Duża okazała się gotowość podzielenia się z nami wspomnieniami, dokumentami i zachowanymi w prywatnych i rodzinnych zbiorach fotografiami.

Wielu wyraziło szczere uznanie i radość, że pamiętamy, o zapominanym już nawet w kręgach historyków sztuki, dobroczyńcy i filantropie, w formacie dzisiaj już nie spotykanym. Skontaktowała się z nami najbliższa rodzina Godlewskiego – PAŃSTWO GROMNICCY Z WARSZAWY. Wspomogli oni nas historiami rodzinnymi, fotografiami z młodości Jula, jak nazywano Go w rodzi- nie. Wsparcia udzielił także ANDRZEJ SKORUPSKI, współpracownik Juliana Godlewskiego, który także podzielił się z nami swoimi wspomnieniami oraz fotografiami.

Opiekę merytoryczną nad wystawą przejął DR PIOTR CHABIERA. Przygotował on większość zebranych tekstów biograficznych oraz fachowo opisał najważniejsze dary – dzieła sztuki, przekazane przez Juliana Godlewskiego instytucjom w Polsce.

Julian Godlewski był postacią tak wszechstronną i niezwykłą, że nie sposób opisać wszystkich jego dokonań w jednej wystawie. Mając tego świadomość przygotowana zostanie także broszura, w której zaprezentowany zostanie bardziej szczegółowy życiorys Godlewskiego. Zawierać będzie ona informacje i fotografie, które z racji ograniczeń objętościowych nie zostały wykorzystane na wystawie. W planie jest realizacja filmu o życiu i działalności Godlewskiego. Projekt ten będzie realizowany wspólnie z Muzeum Historii Polski.

Podstawą do opracowania niniejszej wystawy były materiały archiwalne zgromadzone w spuściźnie Juliana Godlewskiego zarchiwizowanej w Archiwum Muzeum Polskiego, pod sygnaturą I-27. Zawarta w niej dokumentacja aktowa w postaci życiorysu, dokumentów osobistych donatora oraz maszynopisu pracy dyplomowej pt. Julian Godlewski: mecenas kultury polskiej, autorstwa ZOFII MIKULSKIEJ[1], pozwoliła na zredagowanie biografii autora. Kontakt z rodziną oraz współpracownikami Juliana Godlewskiego ułatwił zweryfikowanie zgromadzonych informacji oraz je ubogacił. Materiały dotyczące Juliana Godlewskiego są zgromadzone również w innych zespołach rapperswilskiego archiwum. W dokumentach Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Polskiego w Rapperswilu zachowała się korespondencja dotycząca przekazania pierwszych darów na rzecz Muzeum. W spuściźnie Kazimierza i Halszki Vincenzów znalazła się dokumentacja dotycząca zasad ustanowienia przez Juliana Godlew- skiego Nagrody Artystyczno-Literackiej im. Anny Godlewskiej, natomiast w archiwum bieżącym Fundacji Kulturalnej Libertas dokumentacja dotycząca wsparcia finansowego Godlewskie- go dla Muzeum w Rapperswilu. Konieczne były także kwerendy w archiwach polskich instytucji kulturalnych, które wspierał Julian Godlewski. Wizyt tych podjął się merytoryczny opiekun wystawy – dr Piotr Chabiera.

Wystawa jednak żyje obrazem, a nie tekstem. Do zebranych materiałów konieczne było skompletowanie odpowiedniej ikonografii. W spuściźnie Juliana Godlewskiego znajdowało się kilka fotografii, jednakże dzięki rodzinie Gromnickich udało się pozyskać na potrzeby wystawy najciekawsze zdjęcia obrazujące dzieciństwo i lata młodzieńcze Jula. Dzięki Andrzejowi Skorupskiemu uzyskaliśmy zdjęcia z wizyt Juliana Godlewskiego w Polsce.

Od polskich instytucji kultury otrzymaliśmy zgodę na udostępnienie fotografii obiektów sztuki – darów Juliana Godlewskiego: z Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki oraz z Muzeum Zamek Królewski w Warszawie. Panu JANOWI ANDRZEJOWI KONOPCE dziękujemy za przesłanie zdjęcia obrazu Dworek w Mereczowszczyznie z Muzeum Kościuszki w Solurze. Celem zilustrowania oraz uzupełnienia wiadomości biograficznych, dotyczących pracy Juliana Godlewskiego w Koncernie Thyssen użyliśmy fotografii zgromadzonych przez MICHAELE BARZ-BERG na jej blogu internetowym[2]. Za tę pomoc serdecznie dziękuję. Podziękowania za udostępnione materiały kieruję także do personelu w ARCHIWUM FUNDACJI FRITZA THYSSENA W KOLONII.

Wszystkim wymienionym w powyższym tekście składam serdeczne PODZIĘKOWANIA za uzyskaną pomoc i wykonaną pracę. Za wielkie wsparcie w trakcie przygotowania wystawy dziękuję, przywołanej już rodzinie Gromnickich. Im zawdzięczam szczegóły z zachowanych historii rodzinnych, fotografie z młodości Jula. Korzystałem także z pomocy i wiedzy Andrzeja Skorupskiego, sekretarza Juliana Godlewskiego w Warszawie, który podzielił się z nami informacjami oraz fotografiami. Podziękowania kieruję do dr Piotra Chabiery za objęcie wystawy opieką merytoryczną, przygotowanie tekstów biograficznych oraz fachowe opisanie najważniejszych dzieł sztuki, ofiarowanych polskim instytucjom kultury przez Juliana Godlewskiego. Każda wystawa jest zawsze owocem pracy wielu ludzi. Oprawę graficzną projektowała i wykonała Monika Czepielewska-Wóycicka. Swój udział w pracy nad wystawą miał personal Muzeum: Sylwia Bielak, Danuta Miż-Miszyn, Anna Tomczak, Ewa Wąsik, Adam Wo- dyk. Do nich kieruję też słowa podziękowań. Za pomysł przy- gotowania wystawy, wsparcie i pomoc w nawiązaniu kontaktów z innymi instytucjami i osobami dziękuję przede wszystkim dyrektor Annie Buchmann.

Wystawa została przygotowana w formie on-line. Jest ona jednak dostosowana do ewentualnego wydruku na planszach wystawowych (100x200 cm).

Daniel Guzman
kurator wystawy”

 

[1] Z. Mikulska, Julian Godlewski: mecenas kultury polskiej, Warszawa 1999, ss. 70.
[2] https://www.kokerei-august-thyssen.de/k_at_hist.html [dostęp on-line: 25-10-2023]