Miejsca i kultura pamięci

Zgodnie z koncepcją Pierre’a Nory nie tylko rzeczywiste i geograficzne miejsca są obecne w pamięci zbiorowej jako miejsca pamięci (lieaux de memoire). Taką funkcję mogą również pełnić fikcyjne miejsca, postaci, biografie, wydarzenia, legendy, mity, literatura, dzieła sztuki, utwory muzyczne oraz wszelkie inne wytwory ludzkiego ducha trwale wpisane w pamięć zbiorową.

Spojrzenie na kulturę i historię Polaków w Niemczech dowodzi jednak, że niekiedy trudno jednoznacznie udowodnić zakorzenienie w zbiorowej pamięci. Ośrodek Dokumentacji Kultury i Historii Polaków w Niemczech Porta Polonica działa więc w duchu szeroko rozumianego pojęcia miejsc pamięci, a Atlas Miejsc Pamięci jest regularnie aktualizowany i uzupełniany o kolejne źródła i odsyłacze.

Atlas ponadto ma być zachętą do debaty nad miejscami, które zatarły się w zbiorowej pamięci, tj. miejscami, wydarzeniami, zjawiskami kulturowymi i wydarzeniami historycznymi, które miały doniosłe znaczenie dla Polaków w Niemczech, lecz w wyniku zmian politycznych i historycznych zniknęły z pamięci lub świadomie zostały z niej wyparte. W ten sposób pragniemy zwrócić uwagę i przyczynić się do kształtowania nowego spojrzenia na kulturę pamięci.

Atlas Miejsc Pamięci jest uzupełniony o „Encyclopaedia Polonica”, tj. funkcjonalny, multimedialny Leksykon Kultury i Historii Polaków w Niemczech, koncentrujący się nade wszystko na zagadnieniach, które trudno nazwać miejscami zbiorowej pamięci i które z tego właśnie powodu nie znalazły się w Atlasie.

W ten sposób portal internetowy „Porta Polonica” sukcesywnie stanie się mozaiką, a równocześnie archipelagiem pamięci (Michel Foucault) kulturowej i historycznej Polaków w Niemczech.

Jacek Barski i Dietmar Osses

udział